China’s gezinsplanning en genderbalans anno 2016

Het einde van China's eenkindpolitiek, maar niet van China's gezinsplanning

In oktober 2015 kondigde China aan de eenkindpolitiek te zullen beëindigen, een wetsvoorstel dat eind december 2015 officieel werd goedgekeurd, en sinds 1 januari 2016 wordt toegepast. Dat betekent dat Chinezen sinds dit jaar wettelijk 2 kinderen mogen krijgen in plaats van 1. Het einde van China’s eenkindpolitiek betekent dus zeker niet het einde van China’s gezinsplanning.

Welke gevolgen heeft de versoepeling van China’s gezinsplanning op de bevolking? Een recent artikel gepubliceerd in het Chinees op de WeChat en Weibo accounts van Women’s Voice, een Chinese feministische organisatie, geeft een mooi overzicht van de geschiedenis en huidige stand van zaken van de eenkindpolitiek en China’s disbalans tussen het aantal mannen en vrouwen.

19 januari heeft China’s Nationaal Bureau voor Statistiek rapport gedaan van China’s nationale economische situatie.  Uit de data blijkt dat aan het eind van 2015 China’s bevolking 704.140.000 mannen telde en 670.480.000 vrouwen. Er zijn 33.660.000 meer Chinese mannen dan vrouwen, en de geslachtsverhouding bij geboorte was 113.51 in 2015.

Geslachtsverhouding bij geboorte is de verhouding tussen het aantal geboren jongens en het aantal geboren meisjes binnen een bepaald tijdsbestek, doorgaans uitgedrukt in het aantal jongens dat correspondeert aan 100 geboren meisjes. In 2014 was dit cijfer 115.88.

Internationaal wordt een geslachtsverhouding van 103 tot 107 als normaal beschouwd, een balans tussen mannen en vrouwen die China al meer dan 30 jaar kwijt is:

Vanaf ongeveer 1982 is China’s geslachtsverhouding te hoog, de verhouding was toen 107.2. Sindsdien is dit getal omhoog geschoten. Sinds 1994 is de geslachtsverhouding in China voortdurend boven de 115 geweest, met een piek in van 121.2 in 2004. Tijdens deze periode hadden enkele Chinese provincies langdurig een geslachtsverhouding van 130. Hiermee heeft China de hoogste geslachtsverhouding wereldwijd.

Tussen 2008 en 2014 is China’s geslachtsverhouding 7 jaar op rij gedaald, met cijfers van respectievelijk 20.56, 119.45, 117.94, 117.78, 117.70 ,117.60, 115.88. Deze geslachtsverhoudingen zijn echter nog altijd alarmerend en China’s geboortebalans tussen mannen en vrouwen is nog altijd zoek.

Oorzaak disbalans tussen mannen en vrouwen in China

De meest aangevoerde oorzaak van de disbalans tussen mannen en vrouwen waar China mee te maken heeft, is de Chinese cultuur die meer waarde hecht aan jongens dan aan meisjes, in combinatie met China’s eenkindpolitiek die in 1982 werd ingevoerd. Dit zou de voornaamste reden zijn dat sommige Chinese ouders voor abortus kiezen wanneer zij zwanger zijn van een meisje. Volgens Women’s Voice ligt de zaak echter complexer:

Veel geleerden geven aan dat bij natuurlijke voortplanting het krijgen van meerdere kinderen een gunstig effect heeft op de geslachtsverhouding en kan zorgen voor balans tussen de seksen. Ook geloven ze dat onder een “volledige tweekindpolitiek” een deel van de gezinnen waarvan het eerste kind een jongen is bij hun tweede kind eerder op een meisje zullen hopen, of geen voorkeur zullen hebben wat betreft het gender van hun kind. Zo zullen relatief meer meisjes geboren kunnen worden.

We moeten echter inzien dat achter China’s eenkindpolitiek als oppervlakkige reden meer fundamentele redenen voor het “verdwijnen” van meisjes baby’s schuilen: de lage economische status van de vrouw en de wijd verspreide discriminatie waar vrouwen onder leiden. Als deze problemen niet worden opgelost en enkel de eenkindpolitiek wordt versoepeld zal het moeilijk worden het doel van een gecorrigeerde, stabiele geslachtsverhouding te behalen.

China’s geslachtsverhouding door de jaren heen

Het artikel van Women’s Voice stelt dat China’s disbalans tussen mannen en vrouwen geen fenomeen is dat exclusief verband houdt met de eenkindpolitiek van de afgelopen 3 decennia, maar een probleem dat zich de afgelopen 200 jaar heeft ontwikkeld.

De balans tussen geboren meisjes en jongens is voor het jaar 1960 uit balans geraakt, hervond die balans tussen 1960 en 1985, en raakte wederom uit balans na 1985. Tijdens de periodes van de grootste disbalans werden zonen op de volgende 4 kwaliteiten beoordeeld: werken op het land, erfrecht, voorouder verering en zorg voor ouderen. In tijd van de volkscommunes (ongeveer 1958 tot 1983) werd de productie gesocialiseerd, eigendom gecollectiviseerd, voorouder verering terug gedrongen en werd het pensioen verzorgd door de commune. Het gezin had geen zoon nodig, en dus was er geen reden om meisjes baby’s te vermoorden of te vondeling te leggen. De geslachtsbalans werd hervonden.

Bovengenoemde 4 punten die een zoon waardevol maken, hebben sinds de jaren 80 gezorgd voor een groot verschil in bevolkingsstructuur tussen China’s stad en platteland.

In stedelijke gebieden zijn hoogopgeleide dochters de economische pijlers van het gezin, en kunnen hun ouders dus voorzien van een pensioen. Rituelen ter verering van de voorouders zijn in de stad minder belangrijk dan op het platteland, terwijl vrouwen uit de stad gelijkwaardig eigendomsrecht en erfrecht genieten. Dit alles bij elkaar opgeteld hebben stadsmensen een relatief minder sterk verlangen naar een zoon dan mensen van het platteland.

China’s vrijgezelle mannen in de media

In het licht van de disbalans tussen de mannelijke en vrouwelijke bevolking gaat de aandacht van de Chinese media vaak uit naar het “overschot aan mannen”:

“In 2020 zal China’s aantal “overgebleven mannen” bijna gelijk zijn aan de bevolking van Australië“, “33,660,000 mannen wacht een leven als vrijgezel”, “Aan alle mannen die nog niet hard hun best doen”… Wanneer de publieke opinie haar aandacht richt op de genderdisbalans draait er altijd om dat “mannen zullen geen huwelijkspartner kunnen vinden”.

Onterecht, volgens Women’s Voice. In een maatschappij waar een duidelijk “teveel” aan mannen is, worden deze mannen als slachtoffer beschouwt, terwijl China’s “overgebleven vrouwen”, vrouwen van boven de 30 die nog niet zijn getrouwd, nog steeds niet worden geaccepteerd als vrijgezel; slechts een van de verschijnselen van ongelijke rechten tussen mannen en vrouwen in China. Het artikel concludeert:

De disbalans tussen mannen en vrouwen is niet iets eeuwigs, de balans kan worden hervonden. We kunnen niet langer vanuit een standpunt van discriminatie zoeken naar politieke oplossingen; de versoepeling van China’s eenkindpolitiek is daarom wellicht weinig meer symptoombestrijding.


Vertaling Chinees – Nederlands: Jianghu
Bron: Women’s Voice

Homoseksualiteit en ouderschap in China

Homoseksualiteit en ouderschap in China

Hoe gaan Chinese ouders om met de homoseksualiteit van hun kinderen? Op de populaire Chinese nieuwswebsite NetEase stond het verhaal van een moeder en haar homoseksuele zoon (foto) deze week enkele dagen lang op de voorpagina. Opvallend in China, waar de acceptatie van homoseksualiteit langzaam op gang komt, en dus en aanleiding voor duizenden reacties. De … Lees verder…

Faye Wong: vervlochten verrukking en verdoving

Faye Wong / Wang Fei

Faye Wong (Chinees: 王菲, pinyin: wángfēi) is een van China’s populairste zangeressen. Geboren in Beijing verhuizde ze eind jaren 80 naar Hong Kong, waar ze begin jaren negentig als popzangeres doorbrak. Hoewel Faye Wong bekend staat om haar ‘cantopop’, werd ze begin jaren 90 muzikaal sterk beïnvloed door haar ex-man Dou Wei (Chinees: 窦唯), die … Lees verder…

Vrouwenrechten China in 2015: de positie van de Chinese vrouw

vrouwenrechten-feminisme-china

De Chinese vrouwenrechtenorganisatie Women’s Voice publiceerde gisteren de resultaten van een onderzoek naar de meningen van vrouwen in China ten opzichte van zaken als vrouwen emancipatie, vrouwenrechten en de positie van vrouwen in de Chinese maatschappij. De resultaten laten onder andere zien dat meer dan 70% van de Chinese vrouwen ontevreden is over de algemene … Lees verder…

Xi Jinping haalt jeugdherinneringen op in Amerika

Xi Jinping in Seatle

Op de eerste dag van zijn staatsbezoek aan Amerika heeft de Chinese president Xi Jinping een toespraak gegeven in Seattle. Het publiek bestond overwegend uit kopstukken uit de zakenwereld, zoals Microsoft-baas Satya Nadella. In zijn toespraak benadrukte Xi Jinping vooral de gemeenschappelijke doelstellingen van China en Amerika, zoals het belang van meer economische samenwerking. Ook … Lees verder…

Veranderingen permanente verblijfsvergunning voor China

Chinees visum

Chinese media melden vandaag dat het in de toekomst gemakkelijker wordt voor buitenlanders om een permanente verblijfsvergunning voor China te bemachten. De Chinese “green card” is de heilige graal onder de expats in China, en heeft door zijn onbereikbaarheid een welhaast mythische status. China Daily schrijft: Minister van openbare veiligheid Huang Ming deed vandaag melding … Lees verder…

Rupert Murdoch in China: Xi Jinping, Weibo en Xiaomi

Rupert Murdoch op China's Weibo

Mediamagnaat Rupert Murdoch was de afgelopen dagen in China, voor onder andere een bezoek afgelopen vrijdag aan de Chinese president Xi Jinping. Tijdens die ontmoeting verklaarde Xi Jinping dat China buitenlandse media verwelkomt in het land, en dat buitenlandse journalisten vrij over China mogen berichten. Vandaag haalt Rupert Murdoch weer de hoofdpagina’s in China, door … Lees verder…